1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer

MIRËSEVINI NË FAQEN TEUHIDI! E LUSIM ALLAHUN QË TË PERFITONI PREJ SAJ QOFTË EDHE PAK

Hadithi i Javes

Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem ka thënë : “Shpejtoni në kryerjen e veprave të mira para se të vijnë disa fitne si nata të zeza. Në to gdhihet njeriu besimtar dhe ngryset kafir. Ngryset besimtar dhe gdhihet kafir. E shet fenë e tij për dicka të pakët nga kjo dunja”. Transmeton Muslimi.

Ora

Vizitat e faqes

228418
Sot
Dje
Këtë javë
Javën e shkuar
Këtë muaj
Muajin e shkuar
Gjithsej
36
58
192
227707
1215
1268
228418

Ip e juaj: 54.198.3.15
Koha e serverit: 2018-07-21 13:38:32

Sqarime rreth shikimit të hënës dhe mendimet e dijetarëve për të.

                                                                بسم الله الرحمن الرحيم                                                 

الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام على أشرف الأنبياء و المرسلين و على اله و صحبه أجمعين

Falenderimi i takon vetëm Allahut zotit të botëve, salavatet më të mira i përkasin profetit tonë Muhamedit, familjes së tij, shokëve të tij dhe çdo kujt që ndjek rrugën e tij deri ditën e gjykimit.

           Një prej mirësive të mëdha që na ka dhënë Allahu në këto kohë është që na inspiroi dhe na mundësoi të ngrejmë e të zbatojmë në vendin tonë një prej prej ligjeve dhe shenjave të dukshme të fesë Islame që është agjërimi i muajit të Ramazanit në bazë të shikimit të hënës. Ne nuk do udhëzoheshim dot po të mos na kishte udhëzuar Allahu. Mirëpo këtu kemi nevojë të sqarojmë disa çështje për shkak të paqartësive që kanë njerëzit në këtë temë.

 

1·               Cështja e parë :

           Allahu i madhëruar na ka urdhëruar të agjërojmë muajin e Ramazanit në Kur’an ku thotë (kuptimi): “Muaji i Ramazanit në të cilin ka zbritur Kur’ani udhëzim për njerëzit, sqarim i udhëzimit dhe dallues. Kush e dëshmon muajin ta agjërojë atë” [El bekare 185].

           Bazë të këtij urdhëri Profeti Sala-llahu alejhi ue selem na ka sqaruar kufijtë e njohjes së muajit të cilit e ka bërë detyrë Allahu për ne.

           Për këtë arsye Profeti sala-llahu alejhi ue selem na ka urdhëruar ta fillojmë agjërimin e muajit dhe ta mbyllim atë me shikimin e hënës së re.

           Hadithet që sqarojnë këtë ide janë transmetuar nga Ebu hurejra, Ibn Umeri, Hudhejfe, Ibn Abasi etj. Ato janë transmetuar tek librat e njohur të hadithit, tek Buhariu, Muslimi, Ebu Daudi, Nesaiu etj.

           Të gjitha këto hadithe trgojnë  rëndësinë që i ka dhënë Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem njohjes së fillimit dhe mbarimit të muajit të Ramazanit. E gjithë kjo për të realizuar zbatimin e urdhërit për agjërimin e Ramazanit. Kështu që vrojtimi i hënës është pjesë e detyrës për agjërimin e muajit Ramazan. E kjo detyrë nuk realizohet në formën e duhur siç ka urdhëruar Allahu, pa vrojtimin e hënës. Prandaj vrojtimi i hënës është detyrë për muslimanët, pa të cilën nuk arrihet zbatimi në formën e duhur i agjërimit. Ky gjykim kuptohet nga hadithet e shumta të cilat cekëm më lart ku Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem urdhëron që agjërimi të fillohet e të mbarohet në bazë të shikimit të hënës ose plotësimit të ditëve nëse hëna nuk shikohet. Në hadithin e Ibn Abasit Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem ka thënë: “Mos agjëroni derisa ta shikoni hënën dhe mos e çelni derisa ta shihni atë. E nëse (ka re) dhe nuk e shihni dot plotësoni numrin tridhjetë.” Transmeton Maliku, Ebu Daudi etj.

           Prandaj vrojtimi i hënës është farz kifaje për muslimanët, nëse e kryejnë atë disa bie detyrimi nga të tjerëb e nëse nuk e kryen askush, marrin të gjithë gjynah. Gjithashtu fillimi i agjërimit dhe mbyllja e tij në bazë të hënës është farz ajn për muslimanët. Nuk u lejohet muslimanëve të bazohen në mënyra të tjera për njohjen e fillimit dhe mbarimit të muajit si mënyra e përllogaritjeve astronomike. Kanë rënë dakort dijetarët e Islamit se njohja e fillimit dhe mbarimit të muajit me përllogaritje astronomike është haram. Këtë e kanë treguar disa dijetarë në libra të ndryshëm si: 1.ibnul Mundhir 2. Ibn Tejmije 3. Ebu Uelid El Baxhij 4. Ibnu Rushdi 5. El Kurtubij 6. Ibn Haxher El Askalanij etj.

           Detajet e kësaj çështjeje i kemi sqaruar tek libri “Rregullat e njohjes së fillimit dhe mbarimit të Ramaznit sipas ligjit Islam”. Ajo që dua të theksojë këtu me këtë që tregova është rëndësia që ka vrojtimi i hënës. Kjo duket qartë tek fakti që Islami e ka ndaluar çdo mënyrë tjetër për njohjen e fillimit dhe mbarimit të muajit përveç vrojtimit të hënës. Këtë detyrë e ka zbatuar vetë Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem me shokët e tij dhe e kanë zbtuar muslimanët në brezat pas tyre.

           Kështu që vrojtimi i hënës për njohjen e fillimit dhe mbarimit të adhurimeve islame është sun-net i Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem. Sun-net në këtë rast nuk Dmth “e pëlqyeshme” siç mendojnë disa njerëz por d.m.th rruga Profetike kështu që kur themi se vrojtimi i hënës është sun-net i Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem d.m.th është rruga e tij nuk është kuptimi që vrojtimi i hënës është thjeshtë diçka e pëlqyeshme që po e lanë muslimanët nuk marin gjynah. Përkundrazi argumentet nga Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem dëshmojnë që vrojtimi i hënës për muslimanët është farz kifaje nëse nuk e kryen askush atë, marrin të gjithë gjynah. Pa llogaritur që fillimi dhe mbarimi i muajit nëse nuk bazohet tek vrojtimi i hënës nuk është i saktë. Detajet e këtyre cështjeve jane sqaruar tek libri i sipërpërmendur.

           Kështu që është detyrë për muslimanët që ti japin rëndësi vrojtimit të hënës. Neglizhimi dhe anashkalimi i zbatimit të kësaj detyre i çon muslimanët në humbje.

           Allahu i Madhëruar i ka ligjëruar Profetit të tij sunetet e udhëzimit dhe vrojtimi i hënës është prej suneteve të udhëzimit sikurse edhe namazi me xhemat është prej sun-neteve të udhëzimit. Abdullah Ibn Mes’udi ka thënë: Allahu i ka ligjëruar Profetit të Tij sunetet e udhëzimit dhe ky (namazi me xhemat) është prej suneteve të udhëzimit. Nëse ju faleni në shtëpitë tuaja ashtu siç falet ky që nuk merr pjesë (në xhemat) e falet ne shtëpinë e tij, keni për ta lënë sunetin e Profetit tuaj. E nëse e lini sunetin e Profetit tuaj do humbni. Transmeton Muslimi.

           Kështu që lënia e sunetit të profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem e çon njeriun në humbje. Jo vetem kaq por lënja e këtij sun-neti dmth vrojtimit të hënës do çoje qe ky sun-net të harrohet dhe të vdesë siç janç harruar shumç sun-nete e ligje të fesë e kanë vdekur. Aq sa kush përpiqet ti zbatojë ato e ti ringjallë e quajnë të huaj, të humbur, bidatçi , budalla etj. Keshtu qe lënja e keti sun-neti dhe ligji Islam ka shumë dëme për muslimanët nëse e kuptojnë.

           Imam Shatibiu në librin e tij El I’tisam ka thënë : Ibnul Arabi (nje nga dijetarët e njohur të medh’hebit Malikij) ka thënë : profesori jonë Ebu Beker El Fihrij (Et –tartushi) i ngrinte duart kur binte ne ruku e kur ngrihej nga rukuja. Ky është medh’hebi i Malikut dhe Shafiut gjithashtu këtë  e veprojnë edhe shijat. Ai  erdhi një ditë tek unë në qendrën kufijtare te Ebu Sha’rase , ne kufij atje ku jepja unë mesim. Erdhi në namazin e drekes kyri tek xhamia e qendrës kufijtare qe përmenda e shkoji tek safi i parë kurse unë isha ulur në fund të xhamisë tek dritaret që shihnin nga deti. Përpiqesha të thithja flladin që vinte për shkak se ishte shumë nxehtë. Pranë meje aty në safin e fundit ishte Ebu Themene, drejtuesi i flotës detare dhe kapiteni bashkë me disa shokë të tij. Ai po priste namazin e po shihte anijet pranë kullës së vrojtimit kur shejhu Ebu Bekër El Fihrij ngriti duart në ruku dhe pasi u ngrit nga rukuja tha Ebu Themene me shokët e tij: Si hyri ky lindori tek xhamija jonë ? Ngrihuni, vriteni dhe hidheni në det pa iu shikuar kush. (Ibnul Arabiu tha): Subhanallah, ky (që doni të vrisni ju) ështe dijetari i kohës. Ata më thanë: Pse i ngre duart ai (në namaz) ? U thashë: Kështu ka vepruar Profeti sal-l Allahu alejhi ue sal-lem e ky është medhhebi i Malikut sipas riuajetit të banorëve të Medinës prej tij. E vazhdova ti qetësoj derisa ai mbaroi namazin. Shkova me të tek banesa e qendrës kufitare. Ai pa që mua më kishte ndryshuar ngjyra e fytyrës. U çudit e më pyeti e unë i tregova. Ai qeshi e tha: E ku ta gjej unë të vritem për shkak të zbatimit të një sun-neti. i thashë: A të lejohet ty kjo gjë ? Ti je mes disa njrëzve të cilët mund edhe të të vrasin nëse ti e zbaton këtë sunet. Më tha lëre këtë muhabet tani dhe diskutojmë diçka tjetër.

            (Imam Shatibiu pasi e tregoi këtë ngjarje tha): Medito rreth kësaj ngjarjeje se ajo është shërim. Ajo tregon se nuk ka në dynja dëm më të madh se vdekja e sun-netit. (El I’tisam fq 300.)

           Shikoni se si imam Shatibiu e tregoi këtë histori dhe e shprehu qartë se vdekja e një suneti ështe më e dëmshme se vdekja e një njeriu ose vrasja e tij në rrugën e përhapjes së këtij sun-neti. Gjithashtu ajo që e sqaron rëndësinë e kësaj çështjeje është se lënia pas dore e këtij sun-neti dhe ligji Islam do të çojë më pas në lënien pas dore të disa ligjeve të tjera e kështu me rradhe derisa të mbërrijë njeriu tek humbja e qartë. Nëse shejtani do të mundet tia arrijë të na mashtrojë ne zbatimin e një ligji, ka për ta pasur te lehtë të na mashtrojë edhe në ligje të tjera.

           Ai person që kujdeset për sunetet (të pëlqyeshmet) nuk e mashtron dot shejtani tek farzet, kurse ai që neglizhon tek sun-netet shejtani do të synojë ta mashtrojë tek lënia e farzeve. Atë që mashtron shejtani tek një farz mund ta mashtrojë edhe tek farze te tjera. Allahu na ruajt nga humbja dhe nga kurthet e shejtanit.

1·               Cështja e dytë: Mendimet e dijetarëve në lidhje me vendshikimin e hënës. A ka çdo vend shikim e vet apo po qe se shikohet në një vend mjafton ky shikim për vendet e tjera.

           Këtë çështje ne e kemi sqaruar tek kapitulli i pestë i librit: “Rregullat e njohjes së fillimit dhe mbarimit të Ramazanit sipas ligjit Islam”.

           Këtu desha të sqaroj disa aspekte të kësaj çështjeje që ajo të jetë e qartë për ne e për ata që ecin me shikimin e hënës në një prej vendeve Islame. Dijetarët në këtë çështje kanë dy mendime:

           Mendimi  i parë: Është mendimi i atyre që thonë: Çdo vend ka shikim e vet.

           Mendimi I dytë: Është se hëna po u pa në një vend ky shikim mjafton për vendet e tjera.

           Këtu kemi nevojë të bëjmë disa sqarime:

11.      Kur themi që këto mendime janë të konsiderueshme nuk kemi për qëllim që ato të dyja janë të sakta. Kjo nuk është e mundur. Por kemi për qëllim që nëse njëri zgjedh nje nga këto dy mendime ai nuk quhet bidatçi e as i humbur.

12.      Fakti që në këtë çështje apo në çështje të tjera fetare ka dy ose më shumë mendime nuk dmth se njeriu ka të drejtë të zgjedhë nga këto mendime kë të dëshirojë e ti ndërrojë sipas rrethanave e interesave të tij. Përkundrazi detyra e muslimanit është që ai të ndjekë nga këto mendime atë që atij i duket më bindës në bazë të argumenteve fetare e jo në bazë të nevojave e interesave. Si rezultat nëse njeriu është i bindur që në një çështje fetare mendimi më i saktë është mendimi i parë ose i dytë ose i tretë në bazë të argumentëve, atëherë atij nuk i lejohet që të ecë në bazë të një mendimi tjetër i cili sipas tij nuk ka argumente bindëse.

Kontradiktat mes dijetarëve janë dy lloje:

a) Kontradikta shumllojshmërie si psh. tek komenti i ajetit (kuptimi) “Na udhëzo në rugën e drejtë” dijetarët kanë disa mendime në komentimin e rrugës së drejtë për të cilën flitet në këtë ajet. Disa thonë: Rruga e drejtë është Islami, disa thonë është Kur’ani disa thonë është Muhamedi sal-l Allahu alejhi ue sel-lem. Në të vërtetë të treja mendimet në kuptim një janë. Ato nuk bien ndesh me njëra tjetrën.  

b) kontradiktat e kundërta. Dmth që në një cështje ka disa mendime të cilat janë të kundërta me njëra tjetrën si p.sh ngrënia e mishit të devesë a ta prish abdesin apo jo. Dijetarët në këtë çështje kanë dy mendime, ta prish ose nuk ta prish, këto dy mendime janë të kundërta e nuk mund të bashkohen me njëra tjetrën. Nuk lejohet të thuhet edhe ta prish edhe nuk ta prish. E vërteta tek Allahu në çdo çështje të tillë , në të cilën mendimet e dijetarëve janë të kundërta me njëra tjetrën është vetëm një.                                                                                              

Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem ka thënë: “kur gjykuesi gjykon pasi është përpjekur (për ta qëlluar të vërtetën) dhe e qëllon ka dy shpërblime. E kur gjykon pasi ka dhënë përpjekjen e tij dhe gapon, ka vetëm një shpërblim”. Transmeton Buhariu, Muslimi dhe Ebu Daudi.

Këtë hadith dijetarët e kanë përdorur si argument që e vërteta tek Allahu në çështjet që treguam më lart është vetëm një edhe pse njeriu  mund të jetë i justifikuar kur gabon në gjetjen e të vërtetës , pasi ka dhënë përpjekjet e tij për ta gjetur të vërtetën.

Çështja jonë për të cilën po flasim d.m.th çështja e hënës po u pa në një vend a mjafton për vendete e tjera apo jo. E tillë është e vërteta në këtë çështje tek Allahu është ose mendimi i parë ose mendimi i dytë.

Detyra e njëriut në këtë çështje e në të tilla si kjo është të shohë e të kërkojë se cili mendim është më pranë argumenteve fetare e në bazë të atij mendimi të ecë.

Nëse qëllon që atij më pas i sqarohen argumente të reja e të tjera që e bëjnë të zgjedhë mendimin tjetër. Kështu që detyra e besimtarit është të ecë në bazë të atij mendimi që i duket më i drejtë në bazë të argumenteve. Ndërsa ndryshimi i mendimit ose qëndrimit të njeriut në bazë të rrethanave dhe interesave, jo në bazë të argumenteve nuk lejohet.

Shejhul Islam Ibn Tejmije thotë : Kur njeriu zgjedh një mendim ai duhet ta mbajë atë atëherë kur të jetë në interes të tij e kur të jetë kundër interesave të tij. Ndërsa nëse ai kur ka interes e konsideron p.sh qeradhënien të saktë ndërsa kur bie ndesh me interesat e tij e konsideron atë të pasaktë. Kjo është e papranueshme e për këtë dëshmon ixhmau i dijetarëve. Mexhmu el Fetaua 30\93  

Si rezultat detyra e muslimanit është të shohë sipas mundësisë kush prej këtyre dy mendimeve është më i saktë në bazë të argumenteve të ecë në bazë të tij.

13.      Kur ne kemi filluar të vrojtojmë hënën unë kisha lexuar tek një nga librat e shejh Ibn Bazit që ai ishte shprehur se vëndet Islame nëse bien dakord të gjithë të ecin me hënën kudo që të shikohet në botë ai do tu bashkangjitet atyre edhe pse vetë shejh Ibn Bazi dhe vendi ku ai ka qënë kryemyfti kanë ecur historikisht-mesa di unë-me hënën e vendit të tyre.

Për këtë arsye unë e kam shprehur në ato kohë idenë e shejh Ibn Bazit i cili e thoshte këtë edhe pse ai vetë ishte me mendimin që cdo vend ka shikimin e tij –me sa kam vënë re-Më pas gjatë meditimit vura re që kjo ide nuk është e saktë për shkak se njeriu duhet të ecë me atë që ai beson se është më e sakta në bazë të argumentave.Këtë e shpjegova tek pika e dtë.

14.      Cështja e hënës, a ka çdo vend shikimin e vet apo jo.

Dijetarët dikur këtë cështje e kanë diskutuar ndryshe nga ç’diskutohet sot kjo cështje.Arsyeja është sepse dikur nuk kanë ekzistuar mjetet e informacionit dhe komunikimit që ekzistojnë sot. Prandaj dikur njrëzit në çdo vend dilnin dhe e shihnin hënën vet dhe vepronin në bazë të këtij shikimi sepse informacioni që hëna është parë diku në një skaj tjetër të botës nuk ishte e mundur të arrinte brenda natës. Kështu që për shume shekuj muslimanët nga koha e Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem e në brezat e më pasëm  çdo vend interesohej vetë për shikimin e henës. Kur themi “vend” nuk kemi për qëllim “shtet” por qytet ose rrethinë a dicka e përafët me këtë.

Ky ka qënë zakoni i Muslimaneve. Ajo që kanë diskutuar dijetaret në kete rast është :

11.      Kur vjen lajmi i sigurt që është parë hëna nga jashte qytetit nga ndonjë karvan që ka qënë duke udhëtuar per në këtë qytet dhe mberrine para se te filloje dita e parë e agjërimit . Ne kete rast nuk ka dyshim se duhet marrë për bazë lajmi i atyre që dëshmuan se hëna u pa jashtë qytetit në një vënd të afërt. Per këtë dëshmojnë argumentet e transmetuara dhe fjalet e selefeve . Kete deshmi e tregon Ibn Tejmije ne mexhmu el fetaua 25/66 . Këtu bëhet fjalë për disa njerëz të cilët e panë hënën rrugës duke udhëtuar e po ate natë ose të nesërmen, ditën, ata mberrijnë ne qytet  me mjetet e tyre te thjeshta, deve, kuaj etj dhe dëshmojnë se e panë hënën . Ata deshmuan se e panë hënën dhe mjetet e tyre të thjeshta bashkë me idenë që ata mbërritën herët në qytet deshmojne se ata kanë qenë afër .

12.      Rasti kur disa njerëz mbërrijnë në qytet jo ditën e parë por pas disa ditësh udhëtimi me kafshët e tyre . Ata dëshmojnë që e kanë parë hënën një natë më parë sesa banorët e qytetit. Në këtë rast banorët e qytetit nuk mund të agjerojne atë ditë për të cilën është dëshmuar shikimi i hënës para shikimit të tyre sepse ajo ditë ka kaluar. Keshtu që e vetmja gjë që mund të bëjnë këta njerëz është të agjërojnë kaza atë ditë qe nuk e dinin që është parë hëna diku . Pikërisht këtu qëndrron diskutimi I dijëtarëve në këtë cështjë . A e kanë detyrë këta njerëz të cilët bënë cdo gjë që kishin mundesi për ta parë hënën  e nuk e panë dot të agjërojnë kaza këtë ditë në të cilën është parë hëna diku e këtyre nuk u mbërriti dot lajmi, jo për fajin e tyre ?    Ky është thelbi I diskiutimit të dijetarëve të hershëm në këtë çështje.

  1.            Nëse do të themi që hëna po u pa në një vend ajo duhet të meret në konsideratë nga vendet e tjera kjo d.m.th që njeriu e ka detyrë të asgjërojë kaza atë ditë që i ka ikur.
  2.            Kush shikon rregullat e sheriatit ai nuk dyshon se muslimanët nëse nuk janë treguar neglizhent ato nuk i urdhëron sheriati të agjërojnë kaza një ditë e cilaka qënë e mundur për ta të dijnë a është ditë Ramazani apo jo?
  3.            Shejhul Islam Ibn Tejmije për këtë cështje thotë : Argumenti (që cdo vend ka shikimin e vet) është se ne e dijmë me siguri se që në kohën e sahabëve e më pas të tabi’inëve hëna shikohej në disa vënde islame para disa të tjerave. Kjo ka qenë dicka e zakonshme që nuk mund të ndryshohej e atyre patjetër që u mbërrinte lajmi gjatë muajit (që hëna është shikuar më parë diku). Sikur të kishte qënë detyrë për ta që të agjëronin kaza atëherë ata të interesoheshin të merrnin vesh e të kërkonin ku është parë hëna në cdo vend të Islamit siç interesoheshin për të shikuar hënën në vendin e tyre. E kështu agjërimi kaza do të ndodhte në shumicën e Ramazaneve . një gjë e tillë po të ndodhte do të transmetohej tek ne . për derisa nuk është transmetuar kjo tregon se kjo nuk ka baza (nuk ka ekzistuar). Për këtë dëshmon edhe hadithi i Ibn Abasit. “mexhmu El Fetaua 25/64. Siç e sheh Ibn Tejmija tregon se sahabët dhe tabi’inët po të mernin për bazë shikimin e hënës në vendet e tjera duhej që ato të agjëronin pothuajse çdo Ramazan nga një ditë kaza ose më shumë sa herë që ato të merrnin vesh se hëna është parë diku, para vendit të tyre. Gjë e cila nuk ka ndodhur. Ibn Tejmija thotë se nuk dimë që sahabët apo tabi’inët të agjëronin ditë kaza për shkak se hëna është parë diku. E përderisa nuk e agjëronin kaza kjo tregon se ata ecnin me shikimin e hënës së vendit të tyre. Ibn Tejmija tregon se për këtë dëshmon edhe hadithi I Ibn Abasit.

Hadithi i Ibn Abasit është si vijon :

Nga Kurejbi transmetohet se Umul Fadl Bint El Harith radi Allahu anha e dërgoi Kurejbin tek Muauijeh radi Allahu anhu në sham.

Thotë Kurejbi : “shkova në sham dhe e mbarova punën e saj dhe më kapi Ramazni në sham. E pashë hënën natën e xhuma, më pas në fund të muajit shkova në medine. Më pyeti Ibn Abasi-ndër të tjera- për hënën e re e më tha : Kur e patë hënën e re ? I thashë : E pamë natën e Xhuma. Më tha: A ti e pe? I thashë po, e panë dhe njerëzit dhe agjëruan bashkë me Muauijen radi Allahu anhu. Tha (Ibn Abasi) radi Allahu anhu : ndërsa ne (në medine ) e pamë natën e shtunë dhe do vazhdojmë të agjerojmë derisa të plotësojmë tridhjetë ditë ose të shohim hënën. I thashë : a nuk të mjafton shikimi i Muauijes dhe agjërimi i tij? Tha: jo kështu na ka urdhëruar Profeti sal-lAllahu aljhi ue sel-lem. Këtë Hadith e transmeton Muslimi, Ebu Daudi,Nesaiu, Tirmidhiu,Ibn Huzejmeh, Bejhakiu etj.

Tema që i ka vendosur Tirmidhiu këtij hadithi është “çdo vend ka shikimin e vet të hënës” edhe dijetarët e tjerë që përmenda temë të ngjashme me këtë i kanë vendosur këtij hadithi. Kjo tregon se ata e konsiderojnë këtë hadith argument që çdo vend ka shikimin e vet.

Ky ishte hadithi i Ibn Abasit e kjo që treguam ishte mënyra si e kanë trajtuar dijetarët e hershëm këtë çështje. Po e kuptuam këtë është e thjeshtë të kuptojmë se kush është mendimi më i saktë në këtë çështje.

15.      Kur themi që në çështjen e shikimit të hënës në një vend a vlen për vendet e tjera apo jo , ka dy mendime, duhet të dijmë se këto dy mendime janë për vende jo shumë të largëta. Ndërsa për vende që janë larg nga njëra tjetra me mijësra kilometra si Spanja me Iranin, dijetarët e hershëm kanë treguar Ixhmaun e dijetrëve që në vende të tilla nuk merret për bazë hëna e vendit tjetër këtë ixhma e ka treguar Ibn Abdul Berr, Ibn Tejmija, Ibn  Rruzhdi etj. Detjet janë sqaruar në libër.

16.      Shejhul Islam Ibn Tejmija ka treguar se Astronomët kanë rënë dakort se hëna kur lind nuk lind për të gjitha vendet për një ditë këtë e katreguar Shejh Ibn Uthejmini në librin “Fetaua Arkan El Islam” tek kapitulli I agjërimit. Ky libër është i përkthyer në gjuhën shqipe me titull “kushtet e fesë”. E kjo është më se e vërtetë edhe tek astronomet bashkëkohorë. Madje këtë sot e dëshmon dhe realiteti. Unë e kam vërtetuar këtë gjë vetë në disa raste. Një prej rasteve ka qënë një vit që ne dolëm për ta shikuaar hënën. Qielli ishte i pastër e hëna nuk u pa nga askush në vendin tonë. Nga forumet islame pashë që hëna atë natë ishte parë në Australi madje e kishin filmuar. E pashë vetë foton me sytë e mi. Hëna dukej qartë fare. Hëna kishte qëndruar në horizont dyzet e pesë minuta pas perëndimit të diellit. Mund ta përfytyroni vetë sesa lart ka qenë e sa qartë është dukur. Ndërkohë që tek ne nuk u pa fare. Kjo gjë ka ndodhur shumë herë madje ajo që ka ndodhur është se rallë herë ka qëlluar të shikohet hëna edhe këtu pot ë njëjtën ditë si në Arabinë Saudite. Në shumicëne rasteve atje del e duket kurse këtu tek ne as nuk del as nuk duket atë natë. Kjo dëshmon për vërtetësinë e asaj që po tregojmë se hëna kur lind nuk lind në të gjitha vëndet në një natë.

Disa njerëz duke parë këtë dukuri që hëna duket në disa vende një natë apo edhe dy netë më parë se tek ne kanë thënë edhe thonë se hëna tek ne nuk duket . Kjo d.m.th të mohosh atë që e shohin njerëzit me syëtë e tyre pothuajse cdo natë , hënën e cila nuk mbulohet dot me shoshë .

Po, ajo nuk duket këtu tek ne në shumicën e rasteve, atë natë që duket në shumë vënde të  tjera . Po kush ju tha juve që ajo duhet të duket patjetër atë herë kur duket ne Arabi apo në Kinë etj. Perkundrazi argumentet fetare, realiteti dhe faktet astronomike dëshmojnë se hëna ndryshon në lindjen e saj, në vende të ndryshme. Atëherë përse këta njerëz duan ta nxjerrin hënën me zor, atë herë kur duan ata !! hëna edhe pse del tek ne një ose dy ditë pas disa vendeve që janë më pranë polit të jugut ajo qëndron këtu tek ne në qiell 29 ditë ose 30 ditë si qëndron në vendet e tjera. Argument për këtë është se hëna këtu tek ne nuk lind para 29 ditësh ose 30 ditësh. Këtë e dëshmon realiteti disa mendojnë se hëna 1 ditëshe duhet të jetë shumë e hollë e të qëndrojë në horizontin perëndimorë vetëm pak minuta. Ndërsa po qëndroji gjatë, p.sh 30 minuta ose 45 minuta si (rasti Australisë) nuk e konsiderojnë atë 1 ditëshe. Kjo është pa dije sepse hëna një ditëshe nuk varet nga madhësia e saj dhe as nga kohëzgjatja e perëndimit të saj në hortizontin perëndimor. Ajo quhet 1 ditëshe që d.m.th se kjo është nata e parë që ajo shfaqet, qoftë e vogël apo jo e qoftë nëse qëndron pak minuta apo më shumë. Kjo është mëse e njohur dhe nga ana asteronomike por edhe nga ana fetare. Këtë gjë e kemi treguar tek libri dhe kemi treguar një hadith që e vërteton saktësinë e kësaj që po themi.

Transmeton Muslimi në kapitullin e Agjërimit nga Ebul Behterij se ka thënë: dolëm për umre. Kur mbërritëm në (vendin e quajtur) Batn En-nehleh po përpiqeshim të shihnim hënën. Disa thonë : Hëna është 3 ditëshe. Disa thonë ajo është 2 ditëshe.Tha (Ebul Behterij) : Më pas takuam Ibn Abasin dhe I thamë se e pamë hënën dhe disa thanë: ajo është 3 ditëshe e disa thanë: Ajo është 2 ditëshe. Tha (Ibn Abasi) : Kur e patë? I thashë: Në filan ditë. Tha (Ibn Abasi) : Profeti sal-l Allahu lejhi ue sel-lem ka thënë : “Allahu e ka vonuar atë që ta shikoni. Ajo ka qenë një ditëshe.” Ky hadith dëshmon në formë të qartë se hëna një ditëshe mund të jetë aq e madhe e të rrijë aq gjatë në horizont sa njerëzit mund të mendojnë se ajo është 2 ose 3 ditëshe.

Kështu që duhet të kuptojmë që hëna del edhe këtu tek ne si në shumë vende të tjera po nuk është kusht të dali në të njëjtën ditë dhe nuk është kusht të jetë shumë e hollë apo të qëndrojë   vetëm pak minuta që të quhet një ditëshe.

17.      Shumë njerëz mendojnë se muslimanët dikur agjëronin dhe çelnin me shikimin e vet cdo vend se nuk kanë pasur mundësi ta lajmërojnë njëri–tjetrin për shikimin e hënës sepse nuk kanë pasur mjete komunikimi si sot. Këta njerëz nuk e kuptojnë se problemi i hënës nuk qëndron thjeshtë tek mundësia apo pamundësia e mbërritjes së informacionit por qëndron tek fakti se hëna nuk lind në një natë për gjithë vendet e botës. Përkundrazi astronomët bashkëkohorë në çdo fillim muaji përcaktojn hartën e mundësisë së shikimit të hënës për tërë botën në 3 ditë, jo në një ditë. Ditën e parë në një pjesë të tokës, ditën e dytë në një pjesë më të madhe dhe ditën e tretë në pothuajse të gjithë tokën. Këhtu që informacioni për shiikimin e hënës në një vend si Kina ose Argjentina apo edhe Arabia nuk do të thotë që hëna ka lindur për të tërë botën. Shembull i kësaj është si një person që merr në telefon nga Shqipëria dikë që jeton në Arabi dhe ky i thotë : Këtu tek ne në Arabi tani sa perëndojë dielli e ne po çelim Iftarin ose I thotë tani sa hyri agimi e ne po e mbyllim syfyrin. Ky që është në shqipëri nëse do e çeli Iftarin me perëndimin e diellit të Arabisë e ka prishur agjërimin para kohe e nuk I bën dobi perëndimi i diellit në Arabi Asikurse nëse e fal sabahun atëherë kur hyn agimi në Arabi jo në Shqipëri konsiderohet se e ka falur sabahun para kohe. E njëjta gjë është edhe me hënën. Nëse hëna del në Arabi e këtu tek ne jo, kushe fillon agjërimin ai e ka filluar atë para kohe si me rastin e namazit të sabahut dhe filanit dhe iftarit ky krahasim është tepër i saktë. Atë e ka treguar es-subkij në librin “El-Ilm el-menshur fi ithbat esh-shufur fq 15 dhe Ibn Uthejmini në librin “Kushtet e fesë “ që e përmendëm më lartë

18.      Sot kamë lexuar dhe dëgjuar disa njerëz që bëjnë thirrje për ti bashkuar të gjithë muslimanët e botes ne nje agjerim të vetëm për te qenë të bashkuar. Kjo ide nuk është e sakte për shumë arsye . Disa prej tyre  permendëm më lartë . Gjithashtu themi: Ku është Argumenti që të gjithë muslimanët e botës duhet të agjërojnë bashkë ? Perkundrazi argumentet fetare dhe ixhmau i umetit dëshmojnë se muslimanët duhet të bazohen tek shikimi i hënës ne vendet e tyre përkatëse e kjo nuk quhet perçarje, siç ndryshojnë në kohën e faljes së sabahut akshamit etj.

Bashkimi i vërtetë i muslimanëve bëhet duke ndjekur kur’anin ,sunetin dhe Ixhmaun e umetit duke u larguar nga besimet e devijuara. Ky është bashkimi I vërtetë…

19.       Sot gjithashtu ka njerëz – e ata janë shumë – që bazohen tek shikimi i hënës së Arabisë Saudite jo te ndonjë vendi tjetër . Edhe pse nuk jetojnë atje .

Duke bere krahasimin e këtijë mendimi me dy mendimet e siper përmendura na rezulton se ky mendim nuk ka lidhje as me mendimin e parë të atyre që thonë shikimi i hënës vlen vetëm për atë vend ku shikohet e as me mendimin tjetër që thote se hëna po u pa në një vend ajo vlen edhe për vendet e tjera .

Arsyeja është qartë sepse mendimi i dytë nuk e kufizon vendin ku duhet  të shikohet hëna. Ky mendim merr për bazë vendin e parë ku do shikohet hëna kudo qoftë pa e kufizuar me një vend të caktuar. Keshtu që ata që janë me mendimin që hëna për gjithë botën është një . Ata duhet ta fillojnë agjërimin nësa hëna shikohet edhe në kinë P.Sh edhe po nuk u pa në Arabinë Saudite. Realiteti ka treguar se këtë nuk e zbaton kush. Keshtu që këta që mendojnë se ecin me shikimin e hënës kudo që të shikohet nëse ata nuk e pranojnë shikimin e hënës kudo që të shikohet nëse ne Arabi nuk ka agjërim , atëherë ata nuk janë duke zbatuar as mendimin e parë e as të dytin por janë duke zbatuar një mëndim të tretë të cilin unë kam parë që e kanë shprehur disa dijetarë bashkëkohorë. Por ky mendim është i pa bazuar ne argumente e ai  është më larg të vërtetës se mendimi i dytë .Une  kerkoj atyre që ecin me hënën e Arabise Saudite të më sjellin argumenta fetare që e mbeshtesin këtë mendim. Argumentet fetare janë kundra këtij mendimi.Këtë e ka shprehur Ibn Uthejmini ne librin “Kushtete e fesë” tek kapitulli i agjërimit.

110.   Për njerëzit që ecin me hënën e Arabisë unë do tju drejtoj disa pyetje atyre që ecin vetëm me hënën e Arabisë.

Ky mendim i juaji është i saktë ose i pasaktë. Normalisht që ata do thonë është i saktë. Atëherë u themi: Ky mendim a është i saktë për të gjithë njerëzit, për të gjitha kohërat, për të gjitha vendet apo është i saktë vetëm për disa kohë, për disa vende e disa njerëz. Nëse thonë ky mendim eshtë i saktë për të gjitha kohët, për të gjitha vendet e për të gjithë njerëzit atëherë u themi: Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem u është drejtuar të gjithë muslimanëve në të gjitha vendet, në çdo kohë u ka thënë : “Agjëroni kur ta shikoni hënën dhe çeleni kur ta shikoni hënën.” Ky urdhër profetik është i pa kufizuar me hënën e një vendi. Dmth muslimanët që jetojnë në Argjentinë ose në Kili e shohin hënë në vendin e tyre a duhet ta fillojnë agjerimin apo të presin derisa hëna të duket në Arabi.

Vëndet e para në botë që kane mundësi ta shohin hënën e re çdo muaj janë vendet jugore të Amerikës Latine. Ata në disa raste ose në shumë raste e shohin hënën e re edhe para Arabisë Saudite.

Sipas mendimit të saktë të këtyre që ecin me hënë e Arabisë Saudite, përderisa ky është mendim i saktë për të gjitha vendet, kohët dhe muslimanët atëherë muslimanët që jetojnë në Kili ose Argjentinë e kanë harram të fillojnë agjërimin edhe nëse e shohin hënën e re përderisa nuk është parë në Arabinë Saudite. E ky mendim në këtë formë është kundërshtim i qartë i haditheve që urdhërojne për fillimin e agjërimit me shikimin e hënës në vendin ku shikohet gjithashtu bie ndesh me ixhmaun e dijetarëve të umetit Islam.

Nëse ata e kuptojnë që ky mendim është i gabuar e thonë ky mendim nuk vlen për të gjitha vendet e as për të gjithë muslimanët e as për të gjitha kohërat. u themi : Kjo është dëshmi nga goja juaj që ky mendim është i pasaktë sepse urdhëri i Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem për të shikuar hënën e për ta filluar agjërimin e për ta mbyllur në bazë të saj është i përgjithshëm për të gjithë muslimanët për çdo vend e çdo kohë. E ky mendim e anullon zbatimin e urdhërit Profetik në disa vende ose në çdo vend.

Kjo analizë që bëmë nxjerr në pah pasaktësinë e lidhjes së muslimanëve kudo në botë vetëm me hënën e Arabise Saudite.

111.  Në disa raste, një pjesë e muslimanëve e ndjekin hënën e Arabisë ose hënën kudo në botë –siç pretendojne disa- edhe pse e shohin që argumentet fetare nuk e mbështesin këtë mendim, thjesht për të mos kundërshtuar shumicën të cilët nuk e njohin të vërtetën ose nuk duan ta pranojnë atë.

Mbase disa njerëz po të mos ekzistonte ky problem do ta kishin pasur tepër të thjeshtë ta pranoni fillimin dhe mbarimin e Ramazanit me shikimin e hënës.

Kjo duket qartë tek nje pjesë kur bëhet fjalë që hëna në Shqipëri të shfaqet dy ditë pas Arabisë Saudite. Mendoj që ky është problem kryesor që duhet kuruar. Ne jetojmë në këtë vend dhe e kemi detyrë ta falim namazin kur të hyjë koha sipas asaj që ka urdhëruar Allahu jo sipas kalendarit dhe as sipas kohës së namazit në Arabinë Saudite. Gjithashtu edhe agjërimi kështu është. Ne jemi urdhëruar të fillojmë kur të dali hëna e të shfaqet këtu tek ne edhe nëse nuk përputhet me kalendarin apo me Arabinë. Unë nuk di të ekzistojë asnjë argument fetar që ne ta kemi detyrë të ecim me hënën e vendit tonë vetëm nëse përputhet me hënën e Arabisë ose me kalendarin ose të ecim me hënën tonë vetëm nëse diferenca ndërmjet hënës tonë dhe Arabisë ose kalendarit është vetëm një ditë. Ky është kufizim pa vlerë fetare e nuk merret në konsiedratë. Diferenca e hënës ndërmjet vendeve të ndryshme mund të jetë një ditë ose dy ditë mbase dhe më shumë. E nuk ka argumente fetare që e kufizojnë këtë. Ky kufizim mund të ekzistojë vetëm tek ata që kanë frikë se mos i shajnë akuzojnë njerëzit. Kjo nuk duhet të ekzistojë tek besimtari që ka frikë Allahun dhe do të zbatojë sun-netin e Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem. E nëse ekziston duhet ta luftojë e ti lutet Allahut ta ndihmojë që ta mposhti sepse kjo është prej shejtanit. Ne duhet të kuptojmë se rruga e vërtetë ka vështirësi dhe nuk është e shtruar me lule. Ka sprova por ajo rrugë është e vetmja rrugë që e shpëton njeriun nga dënimi i Allahut dhe e shpie atë në xhen-net.

Ibnul Kajim ka thënë : dihet se ai që i jep përparësi kënaqësisë Allahut ka për tu përballur me armiqësinë e krijesave, kanë për ta mundur e do rendin për ta shkatërruar, patjetër. Ky është ligji i Allahut tek krijesat e tij. Cfarë padrejtësie kanë bërë Profetët, ata që urdhërojnë për të mira dhe ata që duan ta ngrejnë fenë e Allahut e ta mbajnë librin e tij dhe sunetin e Profetit të tij sal-l Allahu alejhi ue sel-lem ?

Kush do ti japë përparësi kënaqësisë së Allahut patjetër që do ta armiqësojnë njerëzit e ulët të kësaj bote njerëzit e pavlerë, injorantët, bidatcinjt, njerëzit e prishur, ata që kanë pushtet në të kotën dhe çdokush që nuk përputhet me këtë rrugë. Ai që i del përballë armiqësisë së të gjithë këtyre është vetëm ai që kërkon të shkojë tek Allahu e të dëgjojë ti thuhet: “O shpirt i qetë kthehu tek Zoti yt i kënaqur, në kënaqësi.” Ai që e ka Islamin të fortë e të plotë, nuk e lëkundin njerëzit e nuk e tundin malet. Ai që e ka lidhur fort nyjen e vendosmërisë së durimit nuk ia zgjidhin sprovat, vështiresitë dhe as frika.

E frerët e kësaj janë tek dy gjëra: Zuhdi në këtë jetë dhe zuhdi në lavdërimin e njerëzve. Çdokush që është dobësuar dhe ka ngelur mbrapa ai ka ngelur nga dashuria e tij që ka për këtë jetë dhe dashuria për ta lavdëruar njerëzit dhe nga frika se mos e shajnë ata.

Nëse njeriu nuk u jep rëndësi këtyre të dyjave atëherë atij i largohen të gjitha pengesat. Medarixh Es-Salikin 2/51.

Kështu që o vëllezër është detyrë për ne ta zgjidhim hënën tonë prej çdo lidhjejeme hënën e Arabisë saudite e me kalendarin. Atëherë keni për ta parë që hëna është shumë e thjeshtë për tu shikuar. E ka bërë Allahu të bukur, të dlirë, të pa kufizuar nga verbëritë e injorantëve. Kur ta bëjmë këtë të presim mirësi të mëdha prej Allahut. Kjo është rruga e vërtetë. E vështirë, por e bukur, madhështore, e ndritshme, e qartë dhe pse shumica e njerëzve nuk e shohin. Nuk e shohin sepse nuk duan jo se rruga nuk është e qartë.

1·         Cështja e tretë:  Kontradiktat mes muslimanëve në zbatimin e shikimit të hënës në vendin tonë dhe mënyrën e funksionimit.

Dmth. Disa njerëz thanë: Përderisa njerëzit nuk bien dakord me shikimin e hënës në vendin tonë përse ne të mos ndjekim të gjithë hënën e Arabisë psh, pasi agjërimi është adhurim kolektiv e nuk bëhet në vetmi sipas këtij hadithi.

Agjërimi kolektiv Termi “agjërimi kolektiv” është një term që përdoret nga shumë njerëz e shpesh herë ai keqkuptohet e keqinterpretohet. Për këtë arsye duhet sqaruar se ç’dmth agjërimi kolektiv.

Origjina e kësaj çështjeje është hadithi që kemi treguar tek libri dhe e kemi sqaruar atje.

Transmeton Tirmidhiu nga Ebu Hurejre radi Allahu anhu se Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem ka thënë: “Agjërimi juaj është kur të agjëroni dhe çelja juaj është kur ta çelni.” Gjithashtu transmeton Tirmidhiu nga Aishja radiAllahu anha se Profeti Allahu alejhi ue sel-lem ka thënë: “Çelja është ditën kur ta çelin njerëzit dhe Kurban-Bajrami është kur të bëjnë kurban njerëzit.” Këtë hadith e transmeton Tirmidhiu Ebu Daudi, Ibnu Maxheh, Bejhakiu, Abdu Rraz-zaku etj.

Disa kanë kuptuar prej këtij hadithi që njeriu duhet të agjërojë me të tjerët edhe sikur ata të ecin me llogaritje astronomike sepse agjërimi është adhurimi kolektiv. Ne e kemi sqaruar këtë kuptim të gabuar tek libri dhe e kemi treguar atje se hadithi nuk ka lidhje me këtë çështje. Disa kanë kuptuar prej hadithit që njeriu duhet të agjërojë me njerëzit edhe sikur kjo të çojë në kundërshtimin e mendimit më të saktë në çështjen e hënës, mendimi i cili është I bazuar në argumente të sakta.

Ky kuptim është i gabuar por nuk pretendoj që ai është humbje e qartë si kuptimi i parë.

Po të vëmë re se cfarë titulli i kanë vendosur dijetarët këtij hadithi kemi për ta kuptuar se ai nuk ka lidhje me këtë temë. Ebu Daudi i ka vendosur këtij hadithi temën: “Kur njerëzit gabojnë (pa dashje) në shikimin e hënës së re.” Të njëjtën temë i ka vendosur hadithit Bejhakiu. Kështu ka vepruar edhe Begauiu. Një temë të ngjashme i ka vendosur edhe Neueuiu. Shikoji detajet tek fq 75 e librit “Rregullat e njohjes…”.

Nga mënyra se si e kanë përdorur këta dijetarë këtë hadith kuptohet që ky hadith flet për mosmarveshjet që mund të ndodhin mes muslimanëve në mënyrën e zbatimit të shikimit të hënës, dmth nëse ndodh që një person e sheh hënën vetëm e kur shkon të dëshmojë nuk i pranohet dëshmia për arsye të ndryshme. Ky nuk duhet të agjërojë vetëm. Nuk duhet të ngutet sepse hëna nuk është një dukuri që i përket vetëm atij, ajo i përket të gjithëve e përderisa nuk është bërë e njohur për të gjitha ai nuk duhet të ngutet e të fillojë vetëm agjërimin.

Ky është dhe komenti që i ka dhënë Ibn Tejmija hadithit dhe Imam Ahmedi etj. Shih librin “Rregullat e njohjes” fq 76-78. Këtu kemi nevojë të bëjmë një analizë të këtij hadithi për ta sqaruar atë dhe më shumë.

Në rastin kur një dëshmitar shkon tek gjykatësi të cilit i është garantuar verifikimi i hënës e ai nuk ja pranon dëshminë. Këtu kemi dy mundësi. 1. Gjykatësi të ketë gabuar në mospranimin e dëshmisë së dëshmitarit. 2. Dëshmitari të ketë gabuar në dëshminë e tij e gjykatësi të ketë vepruar drejtë në refuzimin e kësaj dëshmie.

Në këtë rast sheriati urdhëron që të ndiqet gykatësi e jo dëshmitari dhe sikur dëshmitari të ketë të drejtë. Ky është kuptimi i hadithit. Pse duhet vepruar kështu? Mesa duket -Allahu e di më mirë– arsyeja është sepse hëna nuk ka dalë aq qartë që të duket nga të gjithë. E ky person që dëshmon mund të edhe të gabojë, të shohë diçka që i duket si hënë e re e të mos jetë e tillë. Për këtë arsye sheriati ka ruajtur anën e shumicës për të mos i ngarkuar të gjithëve gabimin e një personi jo thjeshtë sepse, sepse ata janë shumicë por për faktin që hëna nuk ka dalë në atë formë aq të qartë sa të jetë dëshmuar nga masa e gjerë.

  1.  kështu që nëse dëshmitari ka të drejtë e gjykatësi ka gabuar në refuzimin e dëshmisë.  Njerëzit edhe pse nuk e filluan agjërimin në kohën e duhur ata janë të justifikuar për arsye se hëna nuk u bë e njohur. Kështu që sipas këtij hadithi sheriati ka vendosur dy kushte për fillimin e muajit, 1. Shikimi i hënës së re 2. Përhapja e lajmit të besueshëm për daljen e hënës e gjithë kjo –mesa duket- është vendosur kështu për të anshkaluar gabimet e mundshme në shikimin e hënës. E gjithë kjo që treguam vlen për rastin e fillimit të ramazanit, ku pranohet dëshmia e vetëm një dhëshmitari ndërsa për mbylljen e Ramazanit duhet dëshmia e dy dëshmitarëve. Në këtë rast nëse dëshmon vetëm një dëshmitar për shikimin e hënës, dëshmia e ti nuk mjafton edhe sikur gjykatësi të jetë i sigurtë dhe i bindur që ai thotë të vërtetën në këtë rast përhapja e lajmit për daljen e hënës nuk mund të bëhet dhe nuk është i saktë. E njerëzit nuk e kanë të lejuar ta mbyllin Ramazanin vetëm me dëshminë e një dëshmitari. Kështu që sipas tyre Ramazni nuk ka mbaruar. Po ky dëshmitar që e pa hënën e u sigurua që ajo që pa ishte hëna a duhet ta mbylli agërimin ?  Mendimi i saktë është që ai edhe pse e pa hënën dhe u sigurua nuk i takon ta mbylli agjërimin i vetëm, pa të tjerët, jo thjeshtë për të mos u ndarë nga kolektivi, siç mendojnë disa njerëz por për arsye se mbylja e muajit nuk është arritur sipas rregullave Islame. Dmth hëna nuk ka dalë në atë formë të tillë që të jetë bërë e njohur për të gjithë njerëzit. Prandaj profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem ka thënë :  Agjërimi juaj është kur të agjëroni dhe çelja juaj është kur të çelni. Dmth hëna që të quhet hënë e re e muaji që të quhet muaji i ri duhet të bëhet i njohur. Kjo për të anashkaluar mundësinë e gabimit në shikimin e hënës së re jo për atë që agjërimi është adhurim kolektiv.

Ky është kuptimi i vërtetë i hadithit e ky është kuptimi i agjërimit kolektiv. Kështu që agjërimi kolektiv nuk bëhet nëse njerëzit kundërshtojnë sunetin e Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem por bëhet për tu siguruar për hyrjen e muajit.

Allahu e di më mirë.

Duke nisur nga rëndësia e shikimit të hënës ne formuam një komision për vrojtimin e hënës që vitin 2011- me sa  më kujtohet. Këtë komision unë e kam drejtuar vetë deri në 2014. Vëllezërit që merreshin me vrojtimin e hënës dilnin pothuajse çdo muaj për të vrojtuar hënën që të mësoheshin dhe të merrnin përvojë në vrojtimin e saj . Deri në vitin 2014 vendimin e shikimit të hënës e publikoja unë vetë pasi dëgjoja dëshmitë e dëshmitarëve dhe vendosja atë që më dukej më e drejtë. Në bazë të këtij publikimi ecja unë vetë dhe vëllezërit që ishin të bindur se ky ishte sun-neti I profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem .

Gjatë këtyre viteve ne fituam përvojë në këtë çështjë duke kaluar situata dhe rrethana të ndryshme, e duke dëgjuar dëshmitarë të ndryshëm . Gjatë kësaj kohe normalisht janë bërë edhe gabime sepse kjo është e pa shmangshme. Por ne kemi perfituar nga keto gabime dhe jemi treguar më pas më të kujdesshëm që të mos përsëriten të njëjtat gabime. Por çdo vit ndodhin situata të reja në të cilat mund të bëhen gabime të ndonjë lloji tjetër. Këto gabime të paqëllimta e të pashmangshme kanë ndodhur gjithmonë gjatë gjithë historisë Islame. Madje dijetarët kanë folur për to në librat e tyre. Dijetarët janë argumentuar me hadithin “Agjerimi juaj është kur të agjëroni…” si argument që gabimet që bëhen pa dashje në shikimin e hënës nuk ndikojnë negativisht në saktësinë e agjërimit ose çeljes ose adhurimit.

Këtë çështje e kam sqaruar në libër tek sqarimi i hadithit të mësipërm në fq 71-82 dhe në fq 68-70.

Kështu që ekzistenca e gabimit në shikimin e hënës ështën e pa shmangshme në mënyrë të plotë por muslimanët duhet të përpiqen të pakësojnë mundësinë e gabimit.

Shejtani e ka shfrytëzuar këtë pikë dmth ekzistencën e gabimit dhe e ka përdorur si fakt për ti larguar besimtarët nga shikimi i hënës me pretendimin se në të ka gabime. Ndërkohë çdo mënyrë tjetër veç shikimit të hënës në vendin tonë ka të njëjtat mundësi gabimi ose më shumë.

Të gjithë ata që shohin hënën kudo në botë janë njerëz si ne e gabojnë siç gabojmë edhe ne.

Kështu që ai që nuk do të bazohet tek vrojtimi i hënës në këtë vend nëse do bazohet tek vrojtimi i hënës në një vend tjetër cilido vend qoftë ai do vej re se në to ndodhin gabime. Shejtani pasi nuk pati mundësi të mashtrojë ata besimtarë që e kuptuan sun-netin e Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem po përpiqet t’I bindë ata se zbatimi i sun-netit të Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem është shumë i vështirë ose i pamundur në këtë vend. E për ta arritur këtë qëllim ka përdorur disa metoda:

11.   Pretendimi se këta që merren me shikimin e hënës mund të gabojnë në vrojtim. Unë këtë e sqarova dhe e kam sqaruar në libër. E shembulli i këtij vesvesi është si një person i cili sapo ka filluar të falet dhe nuk i di mirë rregullat e faljes e shejtani i thotë: mos u fal se ti nuk di të falesh e po u fale do gabosh. Kjo është hile e shejtanit kështu vepron edhe këtu.

12.   Në disa raste gjatë zbatimit të këtij sun-neti ndodhin keqkuptime ose mopajtime mes njerëzve të cilët janë normal për llojin njerëzor. Por mbase disa mund ta tejkalojnë kufirin gjatë kësaj duke shkelur kufinjtë e Allahut me fjalë ose me vepra. Atëherë përshtypja që dëshiron shejtani tu krijohet njerëzve në këtë rast është se këta nuk e zbatojnë dot këtë sun-net për shkak të mosmarrveshjeve. Kjo është një nga hilet e shejtanit në të cilat ai i fut njerëzit që të shkelin kufijtë e Allahut pastaj u thotë: Kjo ndodhi për shkak të vrojtimit të hënës. E vërteta është se nëse ndodhin gjëra të tilla ato vijnë sepse njerëzit nuk e kanë frikë Allahun dhe nuk i ruajnë kufijtë e tij e nuk vijnë për shkak të zbatimit të sun-netit. Kjo është si rasti i një personi që sapo ka lëshuar mjekrrën ose një grua që sapo ka vendosur shaminë kur kalon në rrugë e fyejnë disa njerëz e ai u kthen përgjigje jo të hijëshme e u bën padrejtësi atyre. Në këtë rast fajin nuk e ka mjekrra e as shamija por e ka mos zbatimi i ligjit të Allahut. Në këtë rast shejtani i thotë këtij njeriu: Hiqe mjekrrën që të shpëtosh nga kjo fitne se prej saj është gjithë ky problem. Ky njeri po i shkoi nga mbrapa shejtanit ka për tu mashtruar prej tij e do ti duket vetja se është në rregull.

13.   Një prej hileve të shejtanit që përdor në këtë rast është se u thotë njerëzve: Zbatimi i këtij sun-neti do ti çojë njerëzit në përçarje për shkak se ju nuk keni drejtues fetar. Sipas këtyre zgjidhja është: Më mirë është të bësh atë që bie ndesh me ixhmaun e hershëm të dijetarëve e të ndjekësh disa njerëz të cilët ndodhen mijëra kilometra larg sesa të përpiqesh të gjesh një zgjidhje për zbatimin e sun-netit të Profetit sa-l Allahu alejhi ue sel-lem në vendin tënd. Dmth u thotë: Bashkohu me ata që nuk të ka urdhëruar Allahu të bashkohesh edhe pse janë tepër larg e ndahu nga ata të cilët janë pranë teje edhe pse Allahu me ta të urdhëron të bashkohësh.

Njeriu ka për detyrë të zbatojë atë që di ndërsa për atë që ai nuk e di e nuk ka mundësi ta mësojë ai nuk ka përgjegjësi para Allahut.

Agjerimi i ramazanit është detyrë për të gjithë muslimanët në mbarë botën. Allahu i Madhëruar e ka lidhur fillimin dhe mbarimin e muajit me një shenjë të dukshme që është hëna. Njohja e hënës  në vetvete është e thjeshtë nuk ka nevojë që njeriu të ketë mbaruar ndonjë shkollë të veçantë. Madje në kohën e Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem ata që dëshmonin për hënën e re zakonisht ishin njerëz të thjeshtë, kështu që pretendimi për shikimin e hënës duhet patjetër një hoxhë ose drejtues fetarë nuk është e saktë. Por njerëzit mund të gabojnë në vrojtimin e hënës, gjë që është e pashmangshme, por jo sepse nuk kanë dije fetare, por sepse nuk kanë përvojë në vrojtimin e hënës. Kjo përvojë nuk është e vështirë për tu arritur dhe as nuk ka nevojë për një kohë tepër të gjatë. Por ka nevojë që njeriu të ketë frikë Allahun e të dëshmojë për diçka që është tepër i sigurtë.

-Këtu duhet të sqarojmë një cështje thelbësore. Në një rast si ky që duam të kurojmë ne, njerëzit zakonisht përpiqen të gjejnë zgjidhjen momentale që e nxjerrin nga situate dhe nga “përcarja”, por ato harrojnë në këto zgjidhje një çështje shumë të rëndësishme. Këtë dua ta sqaroj tani in sha Allah.

-Duhet të dimë se çdo detyrë e Islamit ka disa veçori të cilat i kanë treguar dijetarët në librat e tyre:

11.      Detyrat e Islamit dhe ligjet e tij janë të vlefshëm për çdo kohë, për çdo vend, për çdo njeri të përgjegjshëm. Si rezultat ato zgjidhje që nuk vlejnë për çdo kohë dhe vend nuk janë zgjidhje Islame, me përjashtim të atyre zgjidhjeve që janë të cilësuara nga Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem.

-Le ta shohim këtë tek cështja e hënës:

-Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem na ka urdhëruar të agjërojmë në bazë të shikimit të hënës. Në kohën e tij nuk ka pasur mjete informacioni si sot dhe njerëzit nuk e dinin se a është parë hëna në ndonjë vend të largët apo jo. Sot mjetet ekzistojnë dhe njerëzit e kanë lidhur kryerjen e kësar detyre me to. Përdorimi i tyre po të kishte qenë diçka e pëlqyeshme do ta urdhëronte Allahu të dërguarin e Tij me to p.sh Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem i lajmëroi sahabët për vdekjen e Nexhashiut atë ditë që vdiq pasi i erdhi shpallje për këtë edhe pse ishte shumë larg tyre në një shtet tjetër dhe i falën xhenazen në mungesë. Nëse shikimi i hënës do të lidhej me të tilla gjëra atëherë patjetër që Xhibrili alejhi selam do t’i vinte Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem dhe do ti tregonte që hëna është parë në ndonjë vend të tokës prandaj filloni agjerimin. Por kjo gjë nuk ka ndodhur. Kjo sepse Allahu i ka lidhur ligjet e Tij me ato mjete të cilat janë të mundëshme për njerëzit në çdo kohë, vend dhe shoqëri, jo vetëm për disa kohë, vende apo njerëz kjo duhet të jetë e qartë për ne.

-Thotë Shejhul Islam Ibn Tejmije: “…Por ne e kemi treguar se mund të japim përgjigje për çdo çështje Islame të cilën na e ka sjellë Pofeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem pa përdorur llogaritjet algjebrike edhe pse ato mund të jenë të sakta. Ne e kemi treguar se nuk është e nevojshme për të njohur islamin, të kesh njohuri të cilat gjenden tek jomuslimanët edhe pse mund të jenë të sakta. Për më tepër, rrugët e zgjidhjeve algjebrike janë të gjata e Allahu na ka njoftuar me gjëra më të thjeshta. Kështu ndodh me çdo gjë që i ka zbritur Allahu Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem, si p.sh: Njohja e drejtimit të kiblës, njohja e kohëve të namazit, njohja e shfaqjes së agimit, apo njohja e daljes të hënës së re. Të gjitha këto mund të njihen me rrugët që kanë ndjekur sahabët dhe ndjekësit e tyre të mirë pa patur nevojë për gjërat e tjera. Edhe pse njerëzit kanë shpikur mënyra të tjera. Shumë prej njerëzve mendojnë se sheriati nuk mund të njihet pa këto mjete të reja, e kjo vjen nga injoranca e tyre. Siç mendon një grup prej tyre se njohja e kiblës është e pamundur pa njohur me meridianet dhe paralelet. Këto janë njohuritë e vërteta, por njohja e kiblësë tek muslimanët nuk njihet nga kjo. (Mexhmu el fetaua 9/215).

-Kështu ne themi: Përdorimi i këtyre mjeteve moderne për të përcaktuar fillimin dhe mbarimin e adhurimeve Islame, nëse dikush pretendon se pa to nuk njihen adhurimet Islame, ai është injorant.

Nëse disa muslimanë jetojnë në një vend ku nuk ka mjete modern e ata nuk kanë asnjë mënyrë për njohjen e fillimit dhe mbarimit të ramazanit përveç shikimit të hënës në vendin e tyre me sy të lirë, në këtë rast çfarë kanë për detyrë të bëjnë këta njerëz? Nëse përgjigja është se ata duhet patjetër të marrin vesh se ku është parë hëna në botë. U themi: Kjo do të thotë t’i detyrosh atyre diçka që ata nuk kanë mundësi ta kryejnë e Allahu nuk urdhëron për gjëra të pamundura. Nëse thonë: Këta e kanë detyrë të ecin me shikimin e hënës në vendin e tyre. Atëherë u themi: tani e pranove që përdorimi i mjeteve moderne dhe gjithashtu marrja e lajmit për shikimin e hënës kudo në botë paska disa raste që nuk është detyrë, e njerëzit e paskan të lejuar të mbështeten vetëm tek shikimi i tyre i hënës. Kjo do të thotë që mendimi se hëna nëse shihet në një vend Islam mjafton për të gjithë shtetet Islame, sot mbështetet në mjet modern, pra ato nuk janë të mundëshme për çdo kohë dhe në çdo vend, sikurse nuk kanë qenë të mundëshme për shekuj me rradhë që në kohën e Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem e deri para pak kohësh. Përderisa ky mendim nuk vleka për çdo kohë dhe çdo vend, kjo tregon se Islami nuk urdhëron për të. Arsyeja është se Islami i ka lidhur adhurimet e tij me gjërat e thjeshta të mundëshme për tu zbatuar në çdo kohë, vend, shoqëri.

2.Cilësi tjetër e adhurimeve Islame është se ato janë të lidhura me shenja të thjeshta, të mundëshme për tu kuptuar nga të gjithë, qofshin këta të shkolluar dhe të pashkolluar. Allahu i Madhëruar ka bërë detyrë për njerëzit namazin, agjerimin etj. Këto adhurime i ka lidhur me shenja të thjeshta të dukshme për njerëzit që ti njohin ato pa patur nevojë për mjetet e veçanta apo ndojnë shkollë të veçantë.

Një ditë mbas Miraxhit të Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem zbriti Xhibrili aljhi selam dhe i tregoi kohët e fillimit dhe të mbarimit të namazeve. Ato janë të lidhura me diellin, janë të thjeshta për tu mësuar dhe praktikuar. Gjithashtu fillimin dhe mbarimin e ramazanit dhe kurban Bajramit e lidhi me hënën. Hëna është e thjeshtë dhe e mundëshme për tu shikuar nga kushdo.

-Unë nuk di për ndonjë argument të veçantë që profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem tu ketë mësuar sahabëve sesi shikohet hëna. Gjithashtu në të gjithë librat dhe mësimet që kam marrë deri më sot nuk kamë gjetur sqarime të tilla. Arsyeja është se vrojtimi i hënës nuk ka nevojë për ndonjë dije të veçantë fetare por ka nevojë për përvojë në terren. E zakonisht ata që gabojnë në të, gabojnë ngaqë nuk kanë përvojë ose mund ta kenë për herë të parë që e vrojtojnë ose sepse mund të nguten në gjykimin e asaj që shohin ose u duket si hëna e re. siç e sheh vrojtimi i hënës në vetvete është i thjeshtë, nuk ka nevojë për mjete e hëna kur del e qartë nuk dyshon kush që kjo është hëna.   Prandaj muslimanët nuk duhet të nguten në këtë çështje. Pra siç e sheh vrojtimi i hënës nuk ka nevojë për ndonjë dije të veçantë madje siç e tregova ata që dëshmonin për shikimin e hënës Në kohën e Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem ishin njerëzit e thjeshtë kështu që ideja se pa pasur një drejtues fetar apo hoxhë nuk vrojtohet hëna, nuk është e saktë. Po çështjet teorike që kanë lidhje me hënën kanë nevojë për dije. Por në shumicën e tyre I kam sqaruar në libër dhe në shumë hytbe dhe mësime që janë të regjistruara. Gjithashtu tani në këtë shkrim po bëj disa sqarime: Shejtani përdor çdo mënyrë për ti bindur muslimaët se vrojtimi i hënës është i pamundur në Shqipëri ose se kjo gjë sjell përçarje ose sepse njerëzit nuk kanë dije për të shikuar hënën ose për arsye se ata që e shohin hënën mund të bëjnë gabime etj, hile e kurthe mund ti përdori shejtani për ti bindur muslimanët që ata të mos e vrojtojnë hënën por ata të gjejnë zgjithje të tjera që “I bashkojnë” e nuk I përçajnë!!

-Unë zjidhje më të mirë se zbatimin e sun-netit nuk di.

  1.  Për zbatimin e sun-netit nuk është kusht një numër I caktuar njerëzish. Xhemati nuk është ai që ka numrin më të madh, xhemati është ai që ndjek të vërtetënpak të jetë numri i atyre që e ndjekin atë.

Ibn Kajim ka thënë: Sa të mira janë fjalët që ka thënë Ebu Muhammed Abdurrahman ibn Ismail në librin e tij I njohur me emrin Ebu Shameh në librin e tij El haudithu uel bidau ka thënë:  argumentet që urdherojnë per tiu bashkangjitur xhematit kanë për qëllim qëndrimin tek e vërteta dhe ndjekjen e saj edhe pse ata që e ndjekin janë te pakët dhe kundershtarët janë të shumtë. Kjo sepse e vërteta është ajo në të cilën ka qënë xhemiti i parë ne kohen e Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem dhe shokëve të tij. E nuk i jepet rëndësi numrit të madh të atyre që ndjekin të kotën pas tyre.

Amr ibn Mejmun el Eudi ka thënë: E kam shoqëruar Muadhin në Jemen e nuk u ndava prej tij deri sa e varrosa ne Sham. Më pas shoqërova njeriun më të ditur pas tij Abdullah ibn Mes’udin. Nje herë e dëgjova duke thënë: bashkohuni me xhematin sepse dora e Allahut është mbi xhematin. Më pas një ditë tjeter e dëgjova të thotë: do tju vijnë disa prijës të cilët do ta vonojnë namazin jashtë kohe. Faleni namazin në kohë se ky është farzi për ju, e faluni me ta se ai për ju është nafile. I thashë: O shokët e Muhamedit sal-l Alahu alejhi ue sel-lem, ç’janë këto që na tregoni? Një here na urdhëroni që te bashkohemi me xhematin e më nxit për këtë, më pas më thua fale namazin vetëm se ky është farz për ty e falu me xhematin nafile? Më tha (Ibn Mesudi): O Amr Ibn Mejmun, kisha mendur se ti je nga njerëzit më të ditur të këtij vendi. A e di ti se kush është xhemati? I thashë: jo  Tha: shumica e xhematit janë larguar nga xhemati xhemati është ai që përputhet me të vërteten edhe sikur të jeshë i vetem. Në një transmetim tjetër thotë: Më goditi te kofsha dhe më tha: I mjeri ti, shumica e njerëzve janë larguar nga xhemati. Xhemati janë ata që përputhen me bindje ndaj urdhrave të Allahut të Madhëruar.

Nuajm ibn Hamadi ka thënë: Kur të prishet xhemati ndiq rrugën e xhematit para se të prishej edhe sikur të jeshë i vetëm, ti je xhemati atë ditë.

Gjithashtu Ebu Shameh ka thënë: Transmetohet nga Mubarek nga El Hasen El Basri se ka thënë: sun-neti është- Pasha Allahun ndërmjet atij që e tepron dhe atij që e le mangët prandaj bëni durim në rrugën e sun-netit- Allahu iu mëshiroftë-. Ehli sun-neti kanë qenë më të pakëtët në kohën e shkuar dhe ata do jënë më të pakëtët në të ardhmen. Ehli sun-neti janë ata që nuk kanë shkuar me njerëzit e lluksit në lluksin e tyre dhe as me bidatçinjtë në bidatin e tyre por bënë durim në rrugën e sun-netit derisa takuan Zotin e tyre prandaj kështu jinni- in sha Allah-. “Igathetu El-lehfan min mesaid esh-shejtan 1/115-116”.

Unë tregova më lartë që ne formuam një komision për vronjtimin e hënës e unë vetë e kam drejtuar atë pasi unë hyra në burg atë e morën në dorë disa vëllezër që tashmë kanë afro pesë vjet që e vrojtojnë hënën rregullisht kemi pothuajse çdo muaj, për të arritur një përvojë sa më të fortë në njohjen e daljes së hënës së re, unë vetë tek vendimi i tyre jam mbështetur deri më sot e tek vendimi i tyre do të vazhdoj të mbështetem in sha Allah. Kjo është mënyra më e përafërt me sun-netin e Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem që unë kam parë, pasi ne sotë nuk jetojmë në një shtet që gjykojnë me ligjin Islam.

Kjo nuk d.m.th që ne ta lemë pa e zbatuar sun-netin e Profetit sal-lAllahu alejhi ue sel-lem për shkak se ne nuk jetojmë në një shtet që gjykon me ligjin Islam. Ne kemi detyrë të zbatojmë atë që kemi mundësi dhe vrojtimi i hënës është i mundëshëm dhe i thjeshtë.

Nëse ne duam që ky sun-net të përhapet në vendin tonë atëherë duhet të kontribojmë që ky sun-net të funksionojë sa më mirë. E mbështetje tek komisioni për mendimin tim është nga metodat më të mira për lehtësimin e zbatimit të këtij sun-neti. Komisioni dhe mbështetja tek ai anashkalon shumë mosmarveshje dhe gabime të mundëshme në lidhje me vrojtimin e hënës dhe publikimin e lajmit. Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem kështu ka vepruar.

Çështja e katërt: kundërshtimi i njerëzve në më shumë se një ditë.

Treguam më parë se dijetarët madje dhe astronomët kanë rënë dakort se lindja e hënës nuk është e njëjtë për të gjithë botën. Gjithashtu treguam se astronomët përcaktojnë çdo muaj tre ditë të mundshëm për shikimin e hënës në tërë botën ditën e parë në një pjesë të vogël të tokës (ndryshon nga një muaj në muaj) ditën e dytë shikohet në pjesën më të madhe të tokës gjithashtu ndryshon nga muaji në muaj dhe ditën e tretë në pjesën tjetër të tokës ku nuk ishte e mundur të shikohej dy ditë më parë.

Gjithashtu treguam që këtë e vërteton realiteti. Në kapitullin e pestë të librit unë kam treguar disa fjalë të dijetarit egjiptian Ahmed shakir (i cili ka vdekur). Ai tregoi në të se hëna e Dhul Hixhes në vitin 1357 (1939) u vërtetua në Egjipt ditën e Shtunë kurse në Arabi Saudite ditën e Dielë kurse në Bombei të Indisë ditën e Hënë. Më pas ai tha : “e kështu ndodh në shumicën e periudhave të adhurimit. Përpiqen njerëzit të shohin hënën në vendet islame e disa e shohin e disa jo e kështu ndryshojnë ditët e adhurimit për ta”. Shih librin “Rregullat e njohjes” fq 148. Kjo gjë që tregon Ahmed Shakir është më se reale dhe normale e kështu ka funksionuar që në kohën e brezave të mirë. Për këtë dëshmon hadithi i Kurejbit me ibn Absin që e trguam më lartë. Në të tregohet se banorët e shamit (Damaskut) e panë hënën natën e xhuma kurse banorët e medines natënë e shtunë e kur Kurejbi e Pyeti Ibn Absin, a nuk të mjafton ty shikimi i Muaujies? Tha: jo, keshtu na ka urdhëruar Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem. Duhet të kemi parasysh se përderisa banorët e Shamit ndryshuan nga banorët e medinës në shikimin e hënës në fillim të muajit është I pashmangshëm. Ky ndryshim nëse shikohet hëna në të dyja vendet është një ditë ndërsa nëse hëna shikohet në Sham edhe në Medine nuk shikohet ndryshimi ndërmjet tyre do ishte dy ditë. Ibn Abasi i tha Kurejbit: ndërsa ne e pamë natën e Shtunë dhe do vazhdojmë të agjëroimë derisa të plotësojmë tridhjetë ditë ose të shohim hënën. Ibn Absi e dinte se plotësimi  ditëve për të në Medine po të shikohej hëna në Sham dmth që ndërmjet tyre të formohej një diferencë prej dy ditësh. E me gjithë atë ai nuk e mori fare në konsideratë këtë diferencë madje tregoji se kështu na ka urdhëruar Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem ky është argument i qartë që tregon se as profeti sal-l Allahu alejhin ue selm dhe as sahabët nuk shqetësoheshin nëse diferenca në shikimin e hënës mes dy vendeve ishte më shumë se një ditë kështu që kjo duhet të jetë e qartë për çdo kënd. Duhet ditur se shami (Damasku) vendi ku banonte Muauije ishte një nga qytetet e shtetit Islam dhe medina një qytet tjetër e po të njëjtit shtet e megjithatë nuk e morën fare në konsidertaë qenjen e këtyre dy qyteteve Brenda një shteti por u bazuan vetëm në shikimin e hënës së re pa asnjë kushtëzim tjetër.

Cështja e pestë: cështja e dëshmitarëve.

Fillimi dhe mbarimi i muajit varet nga dalja e hënës. Shikimi i hënës mund të mos jetë i mundshëm për të gjithë. Për këtë arsye në Islam pranohet fillimi dhe mbarimi i muajit me dëshminë e dëshmitarëve të drejtë që kanë parë hënën e re. në këtë moment do sqarojmë argumenet fetare që dëshmojnë për këtë gjë dhe disa detaje që ka në lidhje me pranimin e ose mos pranimin e dëshmisë së dëshmitarëve.

Për cështijen e dëshmisë së dëshmitarëve janë transmetuar disa hadithe të sakta po përmendim sa vijon:

11.      Transmeton Ebu Daudi nga Ibn Umeri radi Allahu anhu se ka thënë: njerëzit po vrojtonin hënën e unë i tregova Profetit sal-l Allahu alejhi nue selem se e pashë atë atëherë ai agjëroi dhe urdhëroji njerëzit të agjërojnë”. Hadithi është i skatë.

  1.       Ky hadith flet për fillimin e muajit të Ramazanit dhe në  të tregohet se Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem filloi ahërimin vetëm me dëshminë e një personi, në këtë rast ishte Ibn Umeri radi Allahu anhu. Këtë hadith Ebu Daudi e ka treguar tek kapitulli i agërimit tek tema: “Dëshmia e një personi të vetëm për shikimin e hënës së ramazanit”. Ky hadith është me numër 2342. E ka satësuart atë Albani.
  2.       Sipas këtij hadithi pranjohet fillim i muajit Ramazan me dëshminë e vetëm një dëshimatri.

12.      Rribij Ibn Thirash transmeton nga një prej shokëve të profetit sal-l Allahu alejhiue selem se ka thënë: ranë në kontradiktë: Ranë në kontradiktë njerëzit në ditën e fundit të ramazanit (A u pa apo jo hëna). Erdhën dy fshatarë tek profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem dhe dëshmuan duke u betuar në Allahun se ata e panë hënën e re mbrëmë në darkë. Atëherë Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem urdhëroi njerëzit ta prishin agjerimin. Në një transmetim thuhet: edhe të shkojnë në musala (për të falur bajramin). Hadithin e transmeton Ebu Daudi. Hadithi është i saktë. Kapitulli i agjerimit, tema: “Dëshmia e dy dëshmitarëve për shikimin e hënës së re të Sheualit”.
Kuptohet nga ky hadith se nëse dëshmojnë dy dëshmitarë për shikimin e hënës së re të sheualit dëshmia e tyre është e pranuar. Nuk ka kontradiktë ndërmjet dijetarëve se nëse dëshmojnë për mbylljen e ramazanit dy dëshmitarë të drejtë dëshmia e tyre është e mjaftueshme për mbylljen e agjerimit. Dijetarët kanë rënë në kontradiktë vetëm me deshminë e një përsoni të drejtë a është e mjaftueshme dëshmia e tijë apo jo. Unë vetë mendoj se mendimi më i saktë dhe më i përafërt në këtë cështje është se për mbylljen e ramazanit duhen dy dëshmitarë të drejtë e jo vetëm një. Kjo
çështje ka disa argumente dhe diskutime të cilat nuk kam ndërmend ti përmend këtu. Një prej argumenteve të këtij mendimi është hadithi që sapo e përmenda. Gjithashtu tema që i ka vendosur Ebu Daudi këtij hadithi tregon se ai anon nga ky mendim.

13.      Transmeton Ebu Daudi me zinxhirin e tij nga Husejn Ibn Harith El Xhedelij se ka thënë: Prijësi i Mekes mbajti hudbe dhe tha: Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem na ka porositur që të fillojmë nusukun (kurbanin ose haxhin) në bazë të shikimit të hënës së re. nëse ne nuk e shohim dhe dëshmojnë dy dëshmitarë të drejtë ne mund ta fillojmë nusukun me deshminë e tyre.

Transmetuesi thotë e pyeta Husejn Ibn El Harithin: kush ishte prijësi i Mekes? Më tha: Nuk e di më pas e takova e më tha: Ai ishte El harith Ibn Hatim vëllai i Muhamed Ibn hatim më pas prijësi the (gjatë hutbes). Ndër ju është një person që e njeh Allahun dhe të dërguarin e tij më mirë se unë. Ai dëshmon (se e ka dëgjuar këtë që po them) nga Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem e prijësi e bëri me shenjë drejt një personi. Husejni tha: i thash një burri plak që ishte pranë meje” kush është ky të cilin e bëri me shenjë prijësi. Tha: Ky është Abdullah Ibn Umer. Prijësi tha të vërtetën. Abdullah Ibn Umeri e njihte Allahun dhe të dërguarin e Tij më mirë se ai. Ai tha: Kështu na ka urdhëruar Profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem. Hadithi është i saktë. Ebu Daudi e ka treguar këtë hadith tek kapitulli i agjerimit, tema: “Dëshmia e dy dëshmitarëve për shikimin e hënës së re të sheualit”.

Në lidhje me dëshminë e hënës së re të Dhul Hixhes dijetarët kanë dy mendime. Këtë e ka treguar Ibnul Mundhir- me sa më kujtohet- Në librin “El eusat” ose “El ishraf” gjithashtu e ka treguar El Hatabi dhe ka treguar Ibn Rushd në librin “Bidajetul muxhtehid”. Dikur unë kam ecur me mendimin që në këtë rast mjafton një dëshmitarë pasi ky rast nuk ka dallim nga dëshmia e fillimit të ramazanit. Kjo para se ta shoh këtë hadith të cilin e përmenda tani. Ky hadith për mendimin tim është sqarues se kush është mendimi i saktë ndër dy mendimet. Në të tregohet qartë se profeti sal-l Allahu alejhi ue sel-lem i ka urdhëruar sahabët ta fillojnë nusukun me dëshminë e dy dëshmitarëve të drejtë. Kjo nënkupton se më pak se dy nuk pranohen. Allahu e di më mirë.

Pranimmi i të vërtetës kur vjen është detyrë për cdo besimtarë. Dijetarët ndryshonin mendim në cështje të ndryshme fetare sa herë që argument të reja të cilat ata nuk i dinin për këtë arsye imam Shafiu ka dy medh’hebe medh’hebi i tij i vjetër kur ka qenë në Baghdad dhe medh’hebi i tij i ri kur shkoi në Egjipt. Atë që e shtyu atë të ndryshojë mendim në shumë cështje ishte se ai kur shkoi në Egjipt mësoi  hadithe të reja që nuk i dinte. Kështu kanë vepruar dijetarët në të gjitha kohërat. Ata janë shembull për ne. ajo që përfitohet nga ky hadith është se për fillimin e nusukut duhen dy dëshmitarë. Gjithashtu përfitohet prej tij se dëshmitarët duhet të jenë të drejtë.

Nga këto hadithe që përmendëm se për fillimin e ramazanit mjafton një dëshmitarë, për mbarimin e tij duhen dy dëshmitarë dhe për fillimin e nusukut duhen dy dëshmitar. Gjithashtu hadithi i fundit tregon që dëshmitarët duhet të jenë të drejtë që dmth besnikë.
Duhet pasur parasysh se tek dëshmia e dëshmitarit për shikimin e hënës kemi dy aspekte: 1-Besnikëria e tij. 2-Saktësia e tij në këtë dëshmi.

Këto dy aspekte duhen pasur parasysh tek dëshmia e çdo dëshmitari në jo vetëm në çështjen e hënës por në çdo dëshmi.

Mungesa e njërës prej këtyre dy pikave e bën dëshminë të pavlefshme. 

Në bazë të këtyre dy pikave jemi përpjekur të bazohemi në dëshmitë që kemi marrë për shikimin e hënës. Ç është e vërteta ne deri në këtë moment nuk kemi dyshuar në besnikërinë e askujt që ka dëshmuar për shikiminn e hënës. Por ajo që kemi vënë re ne e unë vetë në veçanti, disa herë që njerëzit nuk janë të saktë në dëshminë që japin. Ata shohin dicka që u dukit si hëna e re dhe nuk sigurohen në këtë shikim dhe e japin si dëshmi e ne kemi provuar disa herë që kur kam qenë unë vetë jashtë mirë po më pas na ka rezultuar që kjo dëshmi ka qenë e gabuar. e thashë e po e përsëris nuk dyshojmë më në besnikërinë e askujt - Pasha Allahun – por dëshmia e dëshmitarit për hënën nuk varet vetëm tek besnikëria e tij por varet dhe tek saktësia e dëshmisë së tij, kjo duhet sqaruar.

Unë kur dilja vetë për të shikuar hënën më trgonin vëllezërit raste të ndryshme që atyre u dukeshin si hënë e re, e unë bëja disa pyetje sqaruese për të kuptuar më qartë çfarë shohin dhe më pas e kuptoja që ata nuk kanë parë hënë e u thosha që kjo që keni parë ju nuk është hëna ose nuk është dëshmi e sigurtë. E unë nuk di që dikujt ti ngelet hatri për këtë pasi mospranimi i kësaj dëshmie nuk është akuzë ndaj mosbesnikërisës së tij por ndaj përvojës së tij në shikimin e hënës. Kjo më ka ndodhur disa herë. Ka ndodhur që unë disa herë e kam pranuar dëshminë e henës e më pas ka rezultuar se kjo ishte dëshmi e pasaktë. Për këtë arsye unë dhe vëllezërit e pamë të domosdoshme që të sigurohemi mirë për çdo dëshmi që vjen për shikimin e hënës.

Hëna këtu tek ne, si kudo, ka një pozicion të caktuar dhe vend të caktuar. Nëse dikush jep një dëshmi e cila bie ndesh me realitetin ajo dëshmi nuk pranohet edhe sikur dëshmitari të jetë njëriu më i devotshëm që ne njohim.

Psh: hëna këtu tek ne kur është një ose dy ditëshe lind në të majtë të djellit pas perëndimit të tij ose pingul me diellin. Kështu që nëse dikush dëshmon që e ka parë hënën, e kur i bëhen pyetje sqaruese, ai thotë se hëna ishte në krahë të djathtë të diellit atëherë dëshmia e tij nuk përputhet me realitetin. Ne nuk dyshojmë që ai ka parë dicka por ajo që ka parë ai, mund ta shprehim me siguri të plotë se nuk përputhet me hënën e re. një dëshmi e tillë mua më ka ardhur vetë kur dilja për të parë hënën dhe e kam refuzuar. E më kanë ardhur dëshmi të tilla të cilat nuk përputhen me realitetin.

Duhet të ditur se dëshmia e hënës është përgjegjësi e madhe para Allahut. Përgjegjësi për atë që e jep dëshminë, për atë që e pranon dhe për atë që e refuzon. Në të gjitha këto raste njeriu duhet të këtë kujdes që të bëjë atë që është më e përafërta me të vërtetën. E gjithë kjo bëhet për të mënjanuar sa të jetë e mundur gabimet e mundshme gjatë dëshmisë. E me gjithatë  gabimi është i pandashëm nga lloji njerëzor. Prandaj Allahu i Madhëruar na ka mësuar të themi “Zoti ynë mos na mer në konsideratë gjynahun nëse ne gabojme (padashje) ose harrojmë.” Këtë lutje Allahu ua ka pranuar besimtarëve.

Këtu është e rëndësishme të theksojmë, që disa besimtarë mund të pranojnë ndonjë dëshmi për shikimin e hënës të pasigurtë e të bazohen në të në fillimin dhe mbarimin e Ramazanit. Si lajmet e internetit, psh kur publikohen disa lajme të tilla që hëna u pa në filan vend apo në një vend tjetër, ose mund të bazohen në lajme të pasigurta të cilat vinjë nga rrugë të tjera. Problem nuk është thjeshtë tek lajmi, por tek mbështetja tek ky lajm në fillimin dhe mbarimin e agjërimit pa u siguruar se kush janë këta që e kanë parë hënën dhe a i plotësojnë kriteret e duhura të cilat duhet ti këtë dëshmitari që ti pranohet dëshmia.

Mos pranimi i dëshmive të vërteta që përputhen me realitetin dhe vijnë nga njerëz besnikë, është i paskatë sikurse pranimi i çdo lajmi që thotë se hëna u pa pa u siguruar nga erdhi, si erdhi, etj nuk është i saktë.

Një ide të ngjashme me këtë ka treguar Ibn Tejmije në lidhje me ata gjykatës që nuk e pranojnë dëshminë e vërtetë të hënës dhe pranonjë dëshmi e pavërteta, po për hënën Ibn Tejmija ka thënë: “kam vënë re se disa njerëz në muajin e agjërimit dhe disa muaj të tjerë, dëgjojnë fjalët e astronomëve injorant që thonë se hëna mund të shikohet ose jo, dhe mbi këtë ndërtojnë gjykimin e tyre personal ose publik aq sa kam dëgjuar se disa gjykatës e refuzonin dëshminë e një numri dëshmiatrësh të drejtë për shaka të fjalës së astronomëve injorantë e gënjeshtarë që thanë se hëna e re në filan ditë, shikohet ose nuk shikohet. Kështu këta bëhen prej atyre që e përgënjështruan të vërteën pasi u erdhi. Këta mbase mund të pranojnë dëshminë e dikujt që nuk është i drejtë për shkak të këtyre fjalëve (të atronomëve). Kështu këta bëhen prej atyre që dëshmojnë gënjeshtrën ”. Mexhmu El Fetaua 25/131. Allahu na ruajtë nga të dyja ekstremet.

Cështja e gjashtë: shikimi i hënës në ditën e njëzet e tetë të muajit hënor.

Tek libri “Rregullat e njohjes” kemi se muaji hënorë është njëzet e nëntë ditë nëse është mangët ose tridhjetë nëse është i plotë gjithashtu nuk fillon agërimi derisa të kalojnë njëzet e nëntë ditë nga shabani sikurse duhet agjëruar në Ramazn minimalisht njëzet e nëntë ditë e jo më pak” fq 29-30. Kjo është çështje e prerë. Ramazani nuk mund të jetë më pak se njëzete nëntë ditë. Prandaj çdo dëshmi për shikimin e hënës në më pak se njëzet e nëntë ditë në origjinë është i papranueshëm. Argumenet për këtë janë të qarta. Mirëpo mund të ndodhë në disa raste, e ato janë të rralla, që hëna të dalë e njerëzit të mos e shohin dot për arsye të ndryshme e si rezlutat ata do ta vononjë fillimin e agjërimit. Në fund të muajit ka mundësi që të duket hëna pas njëzet e tetë ditësh. Një ngjarje e tillë ka ndodhur në kohën e Aliut radi Allahu anhu . këtë e kam treguar ne fq 69 të librit. Gjithashtu një ngjarje e tillë ka ndodhur para disa vitesh në Arabinë saudite (e tregoj këtë për ata që ecin me hënën e Arabisë). E detyra e muslimanit në këtë rast është të zëvëndësojë një ditë kaza e nuk ka gjynah për këtë.

Këtu duhet t kuptojmë disa gjëra

$11-      Dëshmia për shikimin e hënës pas njëzete tetë ditësh mund të pranohet vetëm në raste tepër tepër të sigurta për arsye se kjo dëshmi nuk, është thjeshtë dëshmi për shikimin e hënës së re, por kjo është dëshmi për shikimin e hënës në një khohë jo normale sipas realitetit dhe ligjit Islam. gjithashtu kjo dëshmi mban në vetvete akuzën e gabimit të shikimit të hënës në fillim të muajit. Kështu që kjo dëshmi nuk është dëshmi e thjeshtë por është një dëshmi që hedh poshtë fakte, prandaj në një rast të tillë bëhet fjalë që hëna të jetë aq e qartë sa ç’mund të jetë cdo ditë tjetër të muajit, kur ajo del në atë formë që e shohin të gjithë.

12-      Dalja me dashje për të vrojtuar hënën e re natën e njëzet e tetë bie ndesh me sun-netin e Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem. Nuk dihet që profeti alejhi selam dhe as shokët e tij të kenë dalë natën e njëzet e tetë për të shikuar hënën, nga frika se mos hëna ka dalë e njerëzit nuk e kanë parë (në fillim të muajit). Prandaj  dalja për të vrojtuar hënën në këtë natë, është teprim në fe dhe nuk lejohet e as nuk është e saktë. Po nëse dikush del duke mos ditur gjykimin fetar ai është i justifikuar.

Rasti në kohëne Aliut, mesa kuptohet bëhet fjalë që ata e kanë parë rastësisht hënën. E them këtë pasin nuk dihet që dikush më parë të këtë dalë në datën njëzet e tetë për të parë hënën.

Si rezultat dëshmia e atij që del me dashje për të parë hënën në datën njëzet e tetë të muajit nuk pranohet sepse dalja në këtë ditë bie ndesh me sun-netin e Profetit sal-l Allahu alejhi ue sel-lem. E  gji i Allahut nuk zbatohet duke kundërshtuar sun-netin e Profetit të Pij. gjithashtu nëse dikush do  ta shohë hënën rastësisht në një natë të tillë, ne do tia pranojmë dëshminë kur të na e tregojë hënën ta shohim ne sikurse e pa ai. E kjo është e mundshme. E gjtha kjo për ti mbyllur derën kësaj teme e cila më shumë i lëkund njerëzit nga e vërteta sesa i ndihmon të adhurojnë Allahun. Nga përvoja jonë disa vjeçare në shikimin e hënës në këtë vend dhe nga gabime të përsëritura që kanë ardhur në dëshmitë e shikimit të hënës, dëshmia e shikimit të hënës në datë njëzet e tetë të Ramaznit do të trajtohet sikurse e përmenda, për arsyet që u tregova më lartë.

E gjitha kjo bëhet për ti ruajtur agjërimin njerëzve dhe për të ruajtur sun-netin e sal-l Allahu alejhi ue sel-lem. Allahu e di më së miri.

Së fundi: këto fjalë që i shkruajta janë këshillë për cdo kënd që e do të vërtetën dhe dëshiron të fitojë kënaqësinë e Allahut. Shikimi i hënës dhe kryerja e adhurimeve duke u bazuar në këtë shikim është detyrë dhe mirësi e madhe prej Allahut në kohën që shumica e muslimanëve janë mashtruar nga fitnet e kalendarit dhe nga “ruajtja prej përcarjes” me shumicën. Këtë mirësi të Allahut, po qe se nuk e ruajmë e nuk kujdesmi për të, Allahu na e merr. E nëse ne i kthejmë shpinën, do sjellë Allahu disa njerëz më të mirë se ne për ta ngritur sun-netin e profetit sal-l ALlahu alejhi ue sel-lem.

Lus Allahun të na udhëzojë tek e vërteta dhe të na bëjë të qëndrueshëm derisa ta takojmë atë.

Shkruajti Abdurrahim Balla.